geen gerelateerde objecten/artikelen gevonden.

Bakkerij Papenhuijzen

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

Op 24 juni 1863 trouwt Adriana Petronella Reeser met Ebbe Kornelis Papenhuijzen. Adriana is geboren aan de Lange Haven in Schiedam en is 24 als ze in het huwelijksbootje stapt. Ebbe is de zoon van een onderwijzer uit Haastrecht, maar heeft gekozen voor het bakkersvak en is onder andere in Rotterdam in de leer geweest. Als kruideniersdochter heeft Adriana waarschijnlijk al flink wat winkelervaring. Dat is handig als Ebbe eens zijn eigen bakkerij zal hebben, maar zo ver is het nog niet. Na twee jaar huwelijk wordt het eerste kind geboren, een meisje genaamd Jacoba Antonetta. In de zes jaar die volgen worden nog vier kinderen geboren: één jongen en drie meisjes die alle drie de naam Meindrina Petronella krijgen. Geen van de vier kinderen wordt ouder dan 2 jaar. Dit moet een zware tijd zijn voor Ebbe en Adriana. Het bakkersvak vraagt grote fysieke inspanning en werkdagen van 14 uur zijn geen uitzondering. De zwangerschappen eisen waarschijnlijk ook hun tol, ze volgen elkaar in rap tempo op. Wanneer de tweede dochter met 13 maanden overlijdt is Adriana net vier maanden zwanger van het volgende kind.


Hoogstraat 22

Ebbe en Adriana zijn volhouders. In maart 1873, na 10 jaar huwelijk, kan Ebbe een bakkerszaak aan de Hoogstraat 22 overnemen, op de hoek van het Broersveld. Het gezin gaat boven de winkel wonen. Tien maanden later wordt een zoon geboren: Antonie Marinus Elisa, vernoemd naar zijn opa aan moeders kant. Zijn naam kan voor wat verwarring hebben gezorgd, want toen hij werd geboren liep er in Schiedam al een jongen van 9 rond met exact dezelfde naam. De jongens zijn volle neven: hun vaders zijn broers én hun moeders zijn zussen. De geboorte van de oudste van de twee jongens moet een klein schandaal zijn geweest, want zijn ouders waren pas 4 maanden getrouwd.

We gaan terug naar Adriana en Ebbe Papenhuijzen, die inmiddels met twee kinderen boven de winkel op de Hoogstraat wonen. Jacoba, de oudste, is 9 als haar broertje Antonie wordt geboren. Na Antonie wordt nog een dochter geboren, die wederom Meindrina Petronella wordt genoemd. Ze is de vierde dochter met die naam en ook zij wordt niet ouder dan een paar maanden. In 1878 volgt nog een zoon: Pieter Meindert Willem. In 1881 wordt het negende, en laatste, kind geboren. Een meisje. Ze wordt vernoemd daar de kersverse koningsdochter en krijgt de naam Meindrina Wilhelmina. Ze overlijdt twee maanden later. Adriana is 42 jaar oud, Ebbe is 49. Ze zijn inmiddels 18 jaar getrouwd, hebben een dochter van 16, een zoon van 7 en een zoon van drie.

De jaren die volgen lijken voorspoedig. In 1887 trouwt dochter Jacoba op 22-jarige leeftijd. Ze verhuist met haar man, die ook bakker is, naar Haarlem.

Maar dan, na bijna 28 jaar huwelijk, komt Ebbe te overlijden op 28 mei 1891. Hij is 59 geworden en laat zijn vrouw achter met twee tienerjongens en een bakkerij. Als ‘Wed. E.C. Papenhuijzen’ zet Adriana de nering voort, ongetwijfeld met hulp van Antonie, die 16 was toen zijn vader overleed. In de beeldbank van het Gemeentearchief Schiedam is een foto te vinden van Adriana die (wellicht met haar kinderen) voor de winkel staat, waarschijnlijk nadat haar man is overleden. Drie jaar na de dood van Ebbe vertrekt meesterknecht L. de Waard, na 21 jaar trouwe dienst. Hij trouwt met de weduwe B. van Meurs, die ook samen met haar zoon een bakkerij runt na het overlijden van haar man. In het voorjaar van 1896 laat Adriana de winkel opknappen, in juli van dat jaar trouwt zoon Antonie met Maartje Kok en in augustus neemt hij de winkel over van zijn moeder. Hij houdt de naam van zijn vader in ere en zet de bakkerij voort als de ‘Firma E.C. Papenhuijzen’.


De tweede generatie

Het lijkt alsof Antonie heeft staan popelen om de bakkerij over te nemen. Zijn moeder verhuist naar een andere woning in de Hoogstraat, terwijl Antonie en Maartje boven de bakkerij gaan wonen. Een jaar na hun huwelijk wordt hun eerste dochter geboren. Rond diezelfde tijd verkoopt Adriana onderhands een aantal hectare land aan de gemeente, waar ze een fors bedrag voor ontvangt: Bij elkaar meer dan f55.250,-. In 1898, wanneer het duidelijk is dat haar zoon en zijn vrouw de zaak onder controle hebben, vertrekt de inmiddels 59 jarige Adriana naar Haarlem, waar ook haar dochter nog steeds woont. Na twee en een half jaar huwelijk wordt de tweede dochter van Antonie en Maartje geboren. In datzelfde jaar krijgt Firma E.C. Papenhuizen toestemming om een heteluchtoven te plaatsen en wordt voor het eerst reclame gemaakt voor Brood- en Beschuitfabriek De Adelaar, die ook op naam van Antonie staat. In 1901 is Maartje opnieuw zwanger. Misschien was het een buitengewoon moeilijke zwangerschap, misschien kon haar schoonmoeder zich nog goed herinneren hoe zwaar het kan zijn om zwanger achter de toonbank te staan. Feit is dat kind nummer drie, een eerste zoon, in Haarlem wordt geboren, bij Adriana thuis. Helaas sterft dit jongetje, Antonie Marinus Elisa genaamd, 9 maanden later al, thuis in Schiedam. Dit is het enige kind dat Antonie en Maartje kort na de geboorte verliezen. In totaal krijgen ze zes kinderen. In die zin hebben ze het beter dan de generatie voor hen. Maar het verlies blijft hen niet helemaal bespaard. Hun vijfde kind, Cornelia Martina Anna, sterft op tienjarige leeftijd. Het diepe verdriet van Antonie en Maartje blijkt uit de overlijdensadvertentie de ze plaatsen.

Antonie lijkt een bevlogen en betrokken ondernemer. In 1900 laat hij voor fabriek de Adelaar een reclamewagentje maken in de vorm van een rijdende beschuitbus. Rond sinterklaas, kerst en de jaarlijkse kermis worden de waren van Firma E.C. Papenhuijzen in de lokale kranten aangeprezen. De bakkerij verkoopt zowel brood en beschuit als een breed assortiment koekjes en gebak. Naast het runnen van bakkerij en fabriek vindt Antonie tijd om zitting te nemen in allerhande besturen en commissies. Hij is betrokken bij de oprichting van een ondernemersvereniging, heeft een functie bij de Oranjevereniging en verschillende muziekverenigingen in de stad. Ook is hij betrokken bij de lokale en nationale bakkersfederatie en maakt hij zich hard "tegen" de bakkerscoöperatie, maar "voor" een verlaging van de broodprijs. Er klinkt ook kritiek, de ondernemerszin van Papenhuijzen zou ten koste gaan van zijn personeel. In 1909 wordt Antonie zelfs geroyeerd uit de Bakkerspatroonsvereniging, omdat hij zich niet aan de afspraken houdt. Het gaat begin 1900 niet goed in Schiedam en ook voor bakkers wordt het moeilijker het hoofd boven water te houden. En hoewel Antonie vol enthousiasme betrokken is bij de organisatie van bloemencorso’s, etalagewedstrijden en concerten, lijkt het erop dat ook hij de broekriem aan moet halen. In 1918, tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog heerst er armoede in de stad en zijn er tekorten. Er zijn ‘broodrelletjes’ en uiteindelijk wordt zelfs door de Schiedamse bakkers een telegram naar de minister gestuurd: Het broodmeel is op. Ondertussen groeit de bewustwording rondom de rechten van arbeiders en worden de openingstijden van winkels aan banden gelegd. In 1921 verschijnt een opvallende oproep in de krant: “Gevraagd voor direct, een net loopmeisje, goed kunnende fietsen. Adres: Firma E.C. Papenhuijzen.” Het begin van de nieuwe tijd? Een feministisch statement? Of was een loopmeisje simpelweg goedkoper dan de loopjongen die normaliter voor dit werk werd gevraagd?

In 1924 wordt in de krant vermeld dat Antonie dusdanig wars is van de regels die door de overheid worden gesteld dat hij zelfs tijdelijk in de gevangenis heeft gezeten.

En dan, op 19 november 1926 komt er een einde aan een tijdperk. Ene bakker Wijsbroek trekt in de winkel. De laatste jaren van zijn werkzame leven werkt Antonie als vertegenwoordiger voor een meelfabrikant. Bij zijn overlijden in 1935 verschijnt een uitgebreid lijkrede in de krant. Testament van Antonie’s bijzondere inzet, zeker als je bedenkt dat de Hoogstraat destijds vele bakkers kende.

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies