geen gerelateerde objecten/artikelen gevonden.

Begrippenlijst m.b.t. Delftse Meesters

Uit VerhalenWiki

Ga naar: navigatie, zoeken

Deze begrippenlijst is aanvankelijk aangelegd t.b.v. het verklaren van begrippen en woorden die gebruikt worden in de rubriek Delftse Meesters. Echter, de lijst kan inmiddels ook gebruikt worden ter verduidelijking van artikelen in de overige rubrieken.

Achter de gevels van Delft

Achter de gevels van Delft is een website van de gemeente Delft over de geschiedenis van Delft en haar inwoners. De naam van de site is ontleend aan het boek van Thera Wijsenbeek-Olthuis uit 1987 over de materiële cultuur in Delft.

Arti et Amicitiae

De Maatschappij Arti et Amicitiae (voor de kunst en de vriendschap), meestal kortweg Arti genoemd, is een Amsterdamse vereniging van beeldende kunstenaars en kunstliefhebbers, gevestigd aan het Rokin 112, hoek Spui. Bron: Wikipedia

Beleg en val van Antwerpen

Het beleg van Antwerpen tijdens de Tachtigjarige Oorlog begon op 3 juli 1584, duurde veertien maanden en eindigde met de val van Antwerpen op 17 augustus 1585. De stad Antwerpen werd tijdens het beleg geleid door Filips van Marnix van Sint-Aldegonde in haar strijd tegen het Spaanse leger onder leiding van Alexander Farnese. Bron: Wikipedia

Bentvueghels

De Bentvueghels (ook Bentvuegels of Bentvogels) was de naam van een broederschap van voornamelijk Noord- en Zuid-Nederlandse kunstenaars in Rome. De broederschap heeft ongeveer van 1620 tot 1720 bestaan. De Bentvueghels telden zo'n 480 leden in de honderd jaar dat het genootschap bestond. Bij de Bentvueghels waren kunstschilders, tekenaars, graveurs, beeldhouwers, edelsmeden en ook dichters aangesloten. Zij waren na hun leertijd naar Rome getrokken om hun studie af te ronden met het bestuderen van de daar aanwezige meesterwerken. Hun verblijf in Rome duurde meestal enkele jaren, veelal verbleven ze in de omgeving van parochies als Santa Maria del Popolo en San Lorenzo in Lucina in het noorden van de stad.
De kunstenaarsvereniging had een puur sociale functie. Om lid te kunnen worden van de Bentvueghels moest men een inwijdingsritueel ondergaan, waarbij de wijn rijkelijk vloeide – op kosten van het nieuwe lid. Als slot van het ritueel liepen de Bentvueghels gezamenlijk de stad uit om op het zogenaamde graf van Bacchus bij de Santa Constanza een wijnoffer te brengen. In een van de zijkapellen van de Santa Constanza zijn nog ingekraste namen van leden van de Bentvueghels te zien. Bron: Wikipedia

Bredius

Abraham Bredius (Amsterdam, 18 april 1855 – Monaco, 13 maart 1946) was een Nederlandse Rembrandtkenner, schilderijenverzamelaar, mecenas en archiefvorser. Hij maakte op aanraden van zijn vader een grote kunstreis door Europa. Tijdens die reis ontmoette hij Wilhelm von Bode, die later museumdirecteur werd in Berlijn, en die hem aanraadde de Nederlandse zeventiende-eeuwse schilderkunst te bestuderen. Dat deed hij door collecties te bezoeken, boeken te bestuderen en er al eind jaren 1870 artikelen over te schrijven. Acht jaar lang was hij onderdirecteur van het Nederlands Museum voor Geschiedenis en Kunst, dat daarna door het Rijksmuseum werd overgenomen. Hij was gedurende twintig jaar directeur van het Mauritshuis in Den Haag (1889–1909). Daarna bleef hij actief als adviseur van het museum en redacteur van het tijdschrift Oud Holland. In 1924 vertrok hij voorgoed naar Monaco, maar bleef jaarlijks drie maanden naar Nederland komen voor onderzoek. In 1927 schreef hij een boek over Jan Steen en in 1935 over Rembrandt. Bron: Wikipedia

Caravaggist

Een Caravaggist is een kunstschilder die volgens het Caravaggisme werkt. Het Caravaggisme is een stroming in de zeventiende-eeuwse schilderkunst, naar aanleiding van de revolutionaire stijl van de Italiaanse meester Caravaggio. De stroming is niet te beschrijven als een groep, noch als een school, zeker niet als gestructureerde beweging, maar hoogstens als Italiaanse navolging, als beïnvloeding. Deze mentale aanpassing situeert zich tussen de oppositie tegen de classicistische retoriek van de academies enerzijds en de schitterende illusionistische geestdrift van de Barok anderzijds. Bron: Wikipedia

CBG

CBG is een afkorting van Centraal Bureau voor de Genealogie. Het bureau is gevestigd in Den Haag naast de RKD, het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek. Het CBG werd in 1945 opgericht met als doel de genealogische verzamelingen van Nederland onder één dak onder te brengen. Deze archieven kunnen tegen betaling geraadpleegd worden.

Chronologische lijst van Zuid-Nederlandse en Noord-Franse poorters

De Chronologische lijst van Zuid-Nederlandse en Noord-Franse poorters is een overzicht waarin nieuwe poorters (zie onder) van Delft staan vermeld die afkomstig waren uit de Zuidelijke Nederlanden (zie onder) of uit Noord-Frankrijk. Het is digitaal raadpleegbaar bij het Gemeentearchief Delft.

Clair-obscur

Clair-obscur (Italiaans: chiaroscuro, Duits: Helldunkel) is een techniek uit de schilderkunst, film en fotografie waarbij de licht-donkercontrasten sterker worden uitgebeeld dan ze in werkelijkheid vaak zijn. Er wordt weinig gebruikgemaakt van de zogenaamde middentonen. Hiermee wordt een dramatisch effect bereikt, waarmee driedimensionale vormen worden geaccentueerd. Bij clair-obscur is de achtergrond donker en de voorgrond licht. De lichtbron zelf is meestal niet duidelijk aanwijsbaar; het zou de zon kunnen zijn, of een kaarsvlam. De techniek is ontstaan in de renaissance en toegepast door Masaccio. In de Barok werd het systematisch toegepast. Ook al lijken schilderijen in clair-obscur realistisch geschilderd, ze zijn het over het algemeen niet. De schilder gebruikt het licht en donker om de nadruk te leggen op vooral de lichte delen, waarbij de donkere schaduwen naar de achtergrond worden gedrongen. Meesters van het clair-obscur zijn bijvoorbeeld Rembrandt, maar ook zijn voorganger Caravaggio. Bron: Wikipedia

Confrerie Pictura

Het Sint-Lucasgilde in Den Haag bestond al in de vijftiende eeuw. Net als in de meeste grote Nederlandse steden, richtte het zich niet alleen op kunstschilders, maar ook op glazenmakers, graveurs, beeldhouwers, drukkers en boekhandelaars. In die dagen werden de gilden vertegenwoordigd in kerken met hun eigen altaren, en in het geval van het gilde van de schilders, werden zij gesponsord door de kerk, en verzekerden soms zelfs een inkomen voor kerkvaders door schenkingen aan het Lucasaltaar.
Na de reformatie veranderde dit en waren de kerken geen deel meer van het gildeleven. Voorheen waren de altaarstukken als het ware uithangborden voor het werk van de kunstenaars. Nu werd gezocht naar een nieuw manier om het werk aan de man te brengen. Daarnaast waren de gildemeesters, met de toevloed van begaafde schilders vanuit de Zuidelijke Nederlanden (zie onder), van mening dat er veiligheidsmaatregelen noodzakelijk waren. Toen het Lucasgilde niet in staat bleek de juiste maatregelen te nemen, richtten 48 ontevreden schilders de Confrerie ('broederschap') Pictura op. Bron: Wikipedia

Delft gezien door de ogen van HET DELFTSE GESLACHT STUIJLING:

In het boek Delft gezien door de ogen van HET DELFTSE GESLACHT STUIJLING wordt de geschiedenis van Delft gevolgd middels het geslacht Stuijling (Stuling, Stolck). Dit oer-Delftse geslacht leefde en werkte meer dan een half millennium binnen de prinsenstad. En nog steeds wonen, werken of trouwen telgen uit deze familie in Delft. Deze genealogie, die aanving met enkele ridders, telde tal van edelsmeden en kunstschilders. Maar ook oer-Hollandse beroepen als klompenmaker, molenaar of VOC-dienaar. Justus van Stuling, Johanna Maria de Raat en Dirk Elferink zijn bijvoorbeeld aan voornoemd geslacht verbonden. Het boek is in het bezit van diverse archieven waaronder het Gemeentearchief Delft en het RKD te Den Haag.

Delftse huis- en straatnamen van vroeger:

De namen en ligging van straten kunnen in de loop der eeuwen veranderen. Zo ook in Delft. In het boek Delftse huis- en straatnamen van vroeger staat van deze oude straatnamen de huidige naam vermeld of waar deze straat gelegen heeft. Het boek beperkt zich echter niet tot straatnamen want ook huisnamen, herbergen, brouwerijen, kloosters, bruggen, accijnshuisjes, molens, sloppen, steegjes, poortjes, stadspoorten, waltorens, markten enz. worden hierin gelokaliseerd. Het boek bevindt zich in de collectie van het Gemeentearchief Delft.

Digitale Arena

Een digitale bron van oud notariële informatie met betrekking tot de stad Delft. De Digitale Arena Delft is online te raadplegen.

DTB

De afkorting DTB staat voor Doop- Trouw- en Begraafboeken; de archieven dus waarin de gegevens staan vermeld met betrekking tot de dopen, huwelijken en begrafenissen die in betreffende stad plaats gevonden hebben. DTB-Delft bevat dus genoemde informatie over de stad Delft.

Ecartico

Ecartico is een database van de Universiteit van Amsterdam waarin data over kunstenaars uit de tijd van Rembrandt zijn opgenomen.

Faïence

Faïence is sinds de Renaissance aardewerk met tinglazuur (eigenlijk tin-email) afgedekt en al of niet beschilderd in een enkele kleur (monochroom) of in meer kleuren (polychroom). De schilderingen zijn in vuurvaste kleurstoffen in groot vuur met het glazuur versmolten (zgn. onderglazuur) of in minder vuurbestendige verven later op het glazuur aangebracht en hierop vastgebrand in klein vuur (schildering boven glazuur). Het woord faïence is afgeleid van Faenza, de naam van de Italiaanse stad die bekend is als centrum van aardewerkbedrijven. W.R. Juynboll en V. Denis, Winkler Prins van de Kunst, Amsterdam/Brussel 1958-1959, dl. 2, p. 6 Bron: RKD

Fijnschilder

Fijnschilders is de term die wordt gebruikt voor die Hollandse kunstschilders die, met name in de periode 1630-1710, streefden naar een zo natuurgetrouw mogelijke weergave van de werkelijkheid. Bron: Wikipedia
Er werd een onderscheid gemaakt tussen fijnschilders en kladschilders. De laatsten maakten ruwe patronen, uithangborden etc. Bron: Kees Kaldenbach

Fleurist

Een fleurist (vr. fleuriste) was een bloemenschilder. Bron: Glasbergens oude beroepenboek.

Fresco

De schilderterm fresco (Italiaans voor 'vers') stamt van de Italiaanse uitdrukking 'buon fresco' (goed vers), een technische term die het tegenovergestelde is van in 'secco' (op droog oppervlak). Caseïne en silicaatverven zijn uitermate geschikt om al secco te schilderen. Lijmverven houden minder lang stand.
De frescotechniek bestaat uit schilderen op een vochtig medium, zoals nog nat pleisterwerk. Voordat de kalk wordt aangebracht tekent de kunstenaar met houtskool de afbeelding op de 'arriccio',een grof gedroogde pleisterlaag op de wand. Na het aanbrengen van de natte kalklaag, de 'fresco intonaco' ( fijnere pleisterlaag) schemert deze tekening nog door de witte kalk heen. Vervolgens brengt de schilder het fresco aan. Dikwijls werd echter ook vooraf op ware grootte een schets gemaakt, op een karton zodat de schilder die vlug moest werken, op de kalklaag overbracht. Donker poeder, het 'spolvero', werd door gaatjes in het karton (in de vorm van de schets) geblazen op de fresco intonaco. De techniek waarbij men de lijnen van het ontwerp met een metalen stift door het karton in de zachte fresco intonaco grifte werd van af het einde van de vijftiende eeuw toegepast. Bron: Wikipedia
Delftse frescoschilders waren o.a. Justus van Stuling en Leonard Bramer.

Glasbergen

Amateur-genealoog J.B. Glasbergen stelde een beroepsnamenboek samen dat ruim 25.000 beroepen uit het tijdvak 1300-1900 bevat, de meeste met datering, vindplaats en verklaring. J.B. Glasbergen: Beroepsnamenboek. Beroepsaanduidingen voor 1900 in Nederland en België. Amsterdam/Antwerpen 2004. Bron: Wikipedia

Genreschilder

Een genreschilder is een kunstschilder die taferelen uit het dagelijks leven weergeeft. Het product van een genreschilder wordt een genrestuk genoemd. Bron: Wikipedia
Een Delftse genreschilder was bijvoorbeeld Adriaen Pietersz van de Venne.

Genrevoorstelling

Genrekunst heet de kunst, die de afbeelding van een al dan niet gefantaseerd tafereel, aan het dagelijks leven ontleend, tot onderwerp heeft, waarbij de menselijke figuur de hoofdrol vervult. De afgebeelde figuur is dus anoniem.
Genrekunst is in wezen realistisch van instelling. In de verschillende tijdperken is zij echter met zeer verschillende elementen (sociale, gevoelsfactoren) vermengd, waardoor het aspect telkens aan verandering onderhevig is. Het kan ook zijn, dat bijvoorbeeld een gefantaseerd historisch onderwerp genre-achtig wordt opgevat, waardoor allerlei tussenvormen ontstaan tussen historieschildering en genre. Tot de genrekunst behoren vooral huiselijke taferelen en mensen, die binnen- of buitenshuis aan de arbeid zijn. Bron: Wikipedia

Gilde

Een gilde was een belangenvereniging voor een bepaalde beroepsgroep. Zo waren er gilden voor kooplieden, voor glasmakers, voor goud- en zilversmeden, timmerlieden, grofsmeden, kunstschilders, enz. Het lidmaatschap van zo'n gilde was verplicht. Het verschafte welliswaar verplichtingen (ook financieel) maar bood ook voordelen. Het gilde hield onder meer toezicht op de kwaliteit van het product, op oneerlijke concurrentie, op beunhazerij, etc. Ook zorgde het gilde dat leerjongens goed werden opgeleid tot gezel en later meester. Bij overlijden van een gildebroeder moesten alle gildebroeders aanwezig zijn bij de begrafenis. Weduwen en wezen werden financieel gesteund.

Grisaille

Grisaille, ook wel grauwschildering, is een schilderij zonder natuurlijke kleuren (meestal grijs of bruin).

Gouache

Een gouache is een met dekkende waterverf gemaakt schilderij waarbij de ondergrond niet meer zichtbaar is, dit in tegenstelling tot een aquarel. Ook de gebruikte verfsoort wordt met 'gouache' aangeduid. Deze verfsoort wordt ook wel plakkaatverf genoemd. Oorspronkelijk waren gouache en plakkaatverf twee van elkaar verschillende technieken, maar tegenwoordig zijn ze in betekenis samengevallen. Plakkaatverf of gouache wordt meestal alleen op papier gebruikt, omdat hij niet goed hecht op andere ondergronden. Bron: Wikipedia

Haagse School

De Haagse School is een schilderstijl en een groep gelijkgestemde kunstschilders ontstaan tussen 1860 en 1900 in Den Haag. Bron: Wikipedia

Historisch GIS

Het Historisch GIS wordt ook wel kortweg GIS genoemd. De afkorting GIS staat voor Geografisch Informatie Systeem. Derhalve is het Historisch GIS Delft het historisch-geografische informatiesysteem van de stad Delft. Men kan in dit systeem zoeken op straat en huisnummer binnen Delft, waarbij o.a. persoonnamen, beroepen en huisnamen gevonden kunnen worden van betreffend adres. Het systeem is online en kosteloos raadpleegbaar.

Houbraken

Arnold Houbraken (Dordrecht, 28 maart 1660–Amsterdam, 14 oktober 1719) was een kunstschilder en schrijver. Houbraken schreef het boek De groote schouburgh der Neder­lantsche konstschilders en schilderessen (1718–1721), met daarin biografieën van kunstschilders uit de zeventiende eeuw. Het boek is een uiterst belangrijke bron van kennis. Het bestaat uit drie delen en is een vervolg op het Schilderboeck van Carel van Mander uit 1604. Dertig jaar na Houbrakens dood werd een tweede uitgave gepubliceerd, in enigszins gewijzigde vorm. Bron: Wikipedia

Illuminator

Een illuminator is wat wij in het Nederlands een 'verluchter' noemen. Hij kleurde prenten en landkaarten in.

Italianiserend

Italianiserend wil zeggen de Italiaanse schildertrant navolgen

Kalden

De kunsthistorische database van de Delftse kunsthistoricus Kees Kaldenbach.

Kladschilder

Tegenwoordig bedoelen we met kladschilder een slechte schilder, een onbekwaam schilder. In vroeger tijden echter was een kladschilder een portretschilder. Oncyclopedia beschrijft de de kladschilder als volgt: 'Een kladschilder voorziet eender welk oppervlak van totaal willekeurige kleurencombinaties, daarbij in de mening verkerend dat hij zoniet tot de kunstschilders, dan toch op z'n minst tot de huisschilders kan gerekend worden. Het laatste kan hij voor elkaar krijgen wanneer zijn prijs billijk, en het huis afgelegen is. Het eerste kan hij enkel geflikt krijgen mits over een goede manager te beschikken, die het presteert om de kunstmminnende wereld wijs te maken dat zijn poulain een nieuwe en toonaangevende weg bewandelt, en dus "in" is. Deze tendens werd gelanceerd aan het einde van de XIXde eeuw, toen kunstkenners een afkeer kregen van vakmanschap, en eens iets anders wilden. De zogenaamde "abstracte" kunst sloeg gaten in een bloeiende markt, een daad van vandalisme waarvoor de onschuldige museumbezoeker zwaar gestraft wordt. Wanneer een scrupuleuze huis- of kunstschilder een belangrijke opdracht minutieus voorbereidt door eerst een kladje te maken, en dat kladje in een moment van onoplettendheid aan een buitenstaander laat zien, dan loopt hij het risico om óók als een kladschilder beschouwd te worden. Het is duidelijk dat kladschilders niet populair zijn bij huis- en kunstschilders.' Bronnen: Encyclo, Oncyclopedia.

Er werd een onderscheid gemaakt tussen fijnschilders en kladschilders. De laatsten maakten ruwe patronen, uithangborden etc. Bron: Kees Kaldenbach

Kultuurkamer

Nederlandse Kultuurkamer. Dit was een door de bezetter, ingesteld instituut waar iedereen die een vak op het gebied van de kunst wilde uitoefenen, zich bij moest aanmelden. Het uitoefenen van een dergelijk beroep zonder zich bij de Kultuurkamer aan te melden was strafbaar.

Mander

Mander is de familienaam van de kunstschilder en schrijver Karel van Mander. Karel of Carel van Mander (Meulebeke, mei 1548– Amsterdam, 11 september 1606) was van Vlaamse afkomst. Zijn belangrijkste boek is het Schilderboeck, dat verscheen in 1604. Het boek was bedoeld als handleiding voor schilders die verhalen uit de klassieke mythologie wilden afbeelden.
Zestiende-eeuwse schilders uit de Lage Landen gingen wel vaker op reis naar Italië om kennis op te doen van de klassieke beeldtaal. Omdat steeds vaker mythologische onderwerpen werden afgebeeld, werd het voor schilders noodzakelijk zich te verdiepen in het mythologische verhalengoed, opdat de verhalen op de juiste wijze werden verbeeld.
Niet iedereen kon zich echter zo’n reis veroorloven. Carel van Mander besloot daarom nadat hij in 1573 een reis naar Italië had ondernomen en drie jaar in Rome en Florence had gewoond, het Schilderboeck samen te stellen, waarin hij niet alleen lessen opnam over de renaissancistische schildertechnieken die hij had geleerd in Italië, maar ook uitleg gaf bij de mythologische verhalen uit Ovidius' Metamorphosen. Schilders die niet bekend waren met het mythologische verhalengoed of het Latijn niet beheersten, konden uit Van Manders werk putten om een voorstelling correct weer te geven. Bron: Wikipedia

Mezzotintgraveur

De mezzotint, ook wel zwarte kunst (of zwartekunst) genoemd, was omstreeks 1650 een nieuwe grafische techniek. Bij de mezzotint wordt eerst de hele koperplaat geruwd met een zogenoemd 'wiegijzer' (berceau), een instrument met een waaiervormige, gekartelde kop die rijen putjes en braam op de koperplaat achterlaat. Op het min of meer ruwe oppervlak hecht de inkt. De plaat wordt geheel met inkt bekleed, vandaar de benaming zwarte kunst. Dan wordt bijvoorbeeld met rood krijt de tekening overgebracht op de plaat. Om een voorstelling aan te brengen worden sommige delen van de geruwde plaat met een schraapijzer (polijststaal) glad gemaakt. Op die plekken pakt de inkt niet meer evenredig en ontstaan dus bij de afdruk de lichte partijen.
Door meer of minder te polijsten is het mogelijk om verschillende grijstonen, ofwel halftonen, te bereiken, vandaar de naam mezzo- (half-)tint. Het een en ander is afhankelijk van de bekwaamheid van de graveur/kunstenaar. De techniek maakt vloeiende overgangen mogelijk tussen de verschillende grijstonen. Daardoor maken de afdrukken een fluwelige indruk. Bron: Wikipedia

NA

NA is de afkorting van Nationaal Archief. Het bevindt zich in Den Haag naast het CBG en de Koninklijke Bibliotheek. Het is de grootste openbare archiefinstelling van Nederland. De archieven kunnen kosteloos geraadpleegd worden.

Noordelijke Nederlanden

Met de Noordelijke Nederlanden wordt veelal de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden bedoeld. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, ook wel 'De Verenigde Provinciën' (Latijn: Belgica Foederata), was de naam van de republiek die bij gebrek aan een geschikte landsheer, in 1588 (tijdens de Tachtigjarige Oorlog) ontstond op het grondgebied van wat nu ongeveer Nederland is. Deze kleine republiek verwierf in de zeventiende eeuw (Gouden Eeuw) grote politieke, maar vooral economische macht. Zij speelde geruime tijd een hoofdrol op het wereldtoneel. Het einde kwam met de inval van de Franse troepen in 1794- 1795, al was de neergang al lang daarvoor begonnen. Bron: Wikipedia

ONA

De afkorting ONA staat voor Oud Notarieel Archief. Vrijwel elke stad in Nederland heeft zo'n oud notarieel archief. Het bevat de notariële aktes van de betreffende plaats. Bij sommige steden, zoals bijvoorbeeld Delft, kunnen deze aktes digitaal en online geraadpleegd worden.

ORA

De afkorting ORA staat voor Oud Rechterlijk Archief.

Patroniem

Een patroniem of vadersnaam is een naam, al dan niet officieel, die aangeeft hoe de vader van de naamdrager heet. Nederlandse familienamen als Jans(s)en, Claes Willems(en) (Willemszoon), Hendriks, Jacobs en Hermans waren oorspronkelijk patroniemen. Men noemt dat versteende patroniemen. Bron: Wikipedia

Plateelschilder

Plateel is een bepaald soort keramiek (aardewerk). Het decor of motief wordt met de hand door een zogenaamde plateelschilder op het plateel geschilderd voordat het voor de tweede keer gebakken wordt. Dit werk vindt plaats in de plateelbakkerij. Het woord plateel is afgeleid van het Oud-Franse woord 'platel', dat platte schotel betekende. Vanaf de zeventiende eeuw gebruikt men het woord plateel voor al het beschilderde Hollandse majolica en Delftse faïence. Dit aardewerk werd apart benoemd om het te kunnen onderscheiden van het Chinese porselein.
Tegenwoordig wordt al het poreuze aardewerk, gevormd in mallen, al dan niet beschilderd en voorzien van een laagje glazuur, met het woord plateel aangeduid. Bron: Wikipedia

Poorter en poorterschap

Poorter is een historische benaming voor een burger die zich het recht verworven had binnen de poorten van een plaats met stadsrechten te wonen. Men kreeg dit poorterrecht of burgerschap door zich laten registreren bij een magistraat van de stad. Er diende voor het verkrijgen van burgerrechten een zekere som geld te worden betaald, men bewees daarmee dat men niet armlastig was en in eigen onderhoud kon voorzien. Ook moest er een eed worden afgelegd.
De stad was omringd door een stadsmuur en een gracht en bood daarmee een zekere mate van veiligheid en bescherming aan haar burgers (poorters). 's Avonds tegen donker werden de stadspoorten gesloten door de poortbewaker. De sleutels van de stad werden bij een burgemeester ingeleverd en de volgende dag weer opgehaald.
De gehele burgerij van een stad wordt soms poorterij genoemd. In de Nederlanden verdwenen de voorrechten na de Franse invasie en afschaffing van het Ancien Régime in 1794-1795. Bron: Wikipedia

Prentkunstenaar

Vervaardiger, met de hand, van drukvormen waarvan afdrukken kunnen worden gemaakt door middel van een drukpers. De afdrukken (prenten) worden als kunstwerken beschouwd, in tegenstelling tot de afdrukken (platen, reproducties) van drukvormen die met fotomechanische reproductietechnieken worden verkregen (E. Löffler 2003).
Literatuur: W.R. Juynboll in de Winkler Prins van de Kunst, Amsterdam/Brussel 1958, sv prentkunst.
Personen die tekeningen en andere kunstvoorwerpen voorbereiden, ontwerpen en ontwikkelen en die de middelen om grafische schone kunst te drukken, klaarmaken (AAT). Bron: RKD

Pulchri Studio

Het schilderkunstig genootschap Pulchri Studio (Latijn, Uit ijver voor het schone) werd in 1847 ten huize van schilder Lambertus Hardenberg in Den Haag opgericht. In het begin van de negentiende eeuw vestigden zich steeds meer kunstenaars in het landelijke Den Haag. Men poogde een vereniging van kunstenaars op te richten, zoals het Teekencollegie Aan Kunst en Vriendschap gewijd in 1845. Vrijdagsmiddags werd op het atelier van Lambertus Hardenberg naar model getekend. In januari 1847 besloten Hardenberg, Roelofs, Van Hove en de Weissenbruchs een Schilderkundig Genootschap op te richten voor het tekenen naar model, het bevorderen van de belangen van de beeldende kunst en van de leden, en het houden van kunstbeschouwingen. Een maand later was Pulchri Studio een feit. Bron: Wikipedia

Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, ook wel 'De Verenigde Provinciën' (Latijn: Belgica Foederata), was de naam van de republiek die bij gebrek aan een geschikte landsheer, in 1588 (tijdens de Tachtigjarige Oorlog) ontstond op het grondgebied van wat nu ongeveer Nederland is. Deze kleine republiek verwierf in de zeventiende eeuw (de Gouden Eeuw) grote politieke, maar vooral economische macht. Zij speelde geruime tijd een hoofdrol op het wereldtoneel. Het einde kwam met de inval van de Franse troepen in 1794-1795, al was de neergang al lang daarvoor begonnen. Bron: Wikipedia

RKD

RKD staat voor Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie. Het is het grootste kunsthistorische documentatiecentrum ter wereld en bevindt zich in Den Haag. Het beheert een enorme collectie aan documentatie- en beeldmateriaal van de kunst vanaf de Middeleeuwen tot op heden.

Schadee

Nora Schadee, auteur van het boek Rotterdamse meesters uit de Gouden Eeuw.

Schildersbent

De Bentvueghels (ook Bentvuegels of Bentvogels) was de naam van een soort broederschap van voornamelijk Noord- en Zuid-Nederlandse kunstenaars in Rome. Zij heeft ongeveer van 1620 tot 1720 bestaan. De Bentvueghels telden ongeveer 480 leden in de honderd jaar dat het genootschap bestond. Bij de Bentvueghels waren kunstschilders, tekenaars, graveurs, beeldhouwers, edelsmeden en ook dichters aangesloten. Zij waren na hun leertijd in het noorden naar Rome getrokken om hun studie af te ronden met het bestuderen van de daar aanwezige meesterwerken. In Rome verbleven ze meestal enkele jaren, veelal in de omgeving van parochies als Santa Maria del Popolo en San Lorenzo in Lucina in het noorden van de stad. De kunstenaarsvereniging had een puur sociale functie. Om lid te kunnen worden van de Bentvueghels moest men een inwijdingsritueel ondergaan, waarbij de wijn rijkelijk vloeide - op kosten van het nieuwe lid. Als slot van het ritueel liepen de Bentvueghels gezamenlijk de stad uit om op het zogenaamde graf van Bacchus bij de Santa Constanza een wijnoffer te brengen. In één van de zijkapellen van de Santa Constanza zijn nog ingekraste namen van leden van de Bentvueghels te zien. Bron: Wikipedia

Schilderboeck

Mander is de familienaam van de kunstschilder en schrijver Karel van Mander. Karel of Carel van Mander (Meulebeke, mei 1548– Amsterdam, 11 september 1606) was van Vlaamse afkomst. Zijn belangrijkste boek is het Schilderboeck, dat verscheen in 1604. Het boek was bedoeld als handleiding voor schilders die verhalen uit de klassieke mythologie wilden afbeelden.
Zestiende-eeuwse schilders uit de Lage Landen gingen wel vaker op reis naar Italië om kennis op te doen van de klassieke beeldtaal. Omdat steeds vaker mythologische onderwerpen werden afgebeeld, werd het voor schilders noodzakelijk zich te verdiepen in het mythologische verhalengoed, opdat de verhalen op de juiste wijze werden verbeeld.
Niet iedereen kon zich echter zo’n reis veroorloven. Carel van Mander besloot daarom nadat hij in 1573 een reis naar Italië had ondernomen en drie jaar in Rome en Florence had gewoond, het Schilderboeck samen te stellen, waarin hij niet alleen lessen opnam over de renaissancistische schildertechnieken die hij had geleerd in Italië, maar ook uitleg gaf bij de mythologische verhalen uit Ovidius' Metamorphosen. Schilders die niet bekend waren met het mythologische verhalengoed of het Latijn niet beheersten, konden uit Van Manders werk putten om een voorstelling correct weer te geven. Bron: Wikipedia

Sint-Lucasgilde

Wat precies een gilde was staat hierboven te lezen onder 'Gilde'. De diverse gilden droegen vaak de naam van een beschermheilige. Voor de smeden was dat Sint-Eligius, voor de kooplieden Sint-Nicolaes en de kunstschilders hadden Sint-Lucas als schutspatroon. Maar het Sint-Lucasgilde was er ook voor enkele andere beroepen zoals bijvoorbeeld de glasmakers.
In Delft zetelde het Sint-Lucasgilde aan de Voldersgracht. Hoewel het oorspronkelijke pand niet meer bestaat, is op de plaats ervan een pand fraai gerestaureerd in de stijl van het voormalige Sint-Lucasgilde. Hoewel niet geheel historisch correct, geeft het toch een goede indruk van hoe het er eens heeft uitgezien.

Tachtigjarige Oorlog

De Tachtigjarige Oorlog, in de modernere geschiedschrijving ook wel De Opstand of de Nederlandse Opstand genoemd, is de naam voor een opstand en strijd in de Nederlanden (1568-1648, met een Twaalfjarig Bestand in de jaren 1609-1621). Deze oorlog begon als opstand in een van de rijkste gebieden van Europa, de Nederlanden, tegen het machtigste rijk in Europa, het Spaanse Rijk onder Filips II. Aanvankelijk trokken de uit zeventien gewesten bestaande Lage Landen meestal gezamenlijk op, om een combinatie van religieuze, bestuursrechtelijke en fiscale redenen. Bron: Wikipedia

Vanitasschilder

Vanitas is een thema in de kunst. Het woord vanitas is Latijn en betekent ijdelheid en leegheid. Met bijvoorbeeld schedels, gedoofde kaarsen, verwelkte bloemen, zeepbellen, vergane boeken, muziekinstrumenten, klokken of omgevallen glazen wordt de ijdelheid, tijdelijkheid en zinloosheid van het aardse gevisualiseerd. 'Vanitas vanitatum, omnia vanitas' is een bekende, aan het bijbelboek Prediker ontleende zegswijze: 'IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid'.
Het vanitasschilderij heeft een protestants-christelijke oorsprong. Het spoort de beschouwer aan zich te richten op het eeuwig leven. Vooral in Nederland en Vlaanderen werd dit schildersthema in de zeventiende eeuw gebruikt. Bron: Wikipedia
Een Delftse vanitasschilder was bijvoorbeeld Anthonie Palamedes.

Verluchter

Een illuminator werd ook wel verluchtiger genoemd. Hij kleurde prenten en landkaarten in.

Vierschaar

In het stadhuis vond in vroeger tijden de rechtspraak plaats. Daarbij trad de schout op als aanklager terwijl de schepenen de burgerij vertegenwoordigden. Deze rechtbank noemde men de Vierschaar. De naam is een overblijfsel uit zeer oude tijden waarin vier touwen (scheren of scharen) werden gespannen om de plaats van rechtspraak af te bakenen.
Een lid van de Delftse Vierschaar was bijvoorbeeld Jan Gerbrantsz de Jong die niet alleen procureur was, maar tevens een getalenteerd kunstschilder.

VOC

De Vereenigde Oostindische Compagnie of in hedendaagse spelling Verenigde Oost-Indische Compagnie, afgekort tot VOC, was een particuliere Nederlandse handelsonderneming met een monopolie op de overzeese handel tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en het gebied ten oosten van Kaap de Goede Hoop en ten westen van de Straat Magellaan. De VOC werd in 1602 opgericht als de Generale Vereenichde Geoctroyeerde Compagnie. Het was destijds het grootste handelsbedrijf ter wereld en was de eerste naamloze vennootschap ter wereld met vrij verhandelbare aandelen. De VOC wordt vaak genoemd als de eerste multinationale onderneming.
De Kamer van de VOC in Delft was de Delftse kamer van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), opgericht in 1602. Aan het VOC-opperbestuur, de Heeren XVII, leverde het college van Delft één vertegenwoordiger. Hiermee behoorde Delft tot de vier kleine kamers. Bron: Wikipedia

Zuidelijke Nederlanden

De Zuidelijke Nederlanden is de (verzamel)naam voor de verschillende landsheerlijkheden uit de Habsburgse Nederlanden die onder het gezag van de Habsburgers bleven, nadat de Noordelijke Nederlanden zich in 1581 hadden afgescheiden. Omdat de Habsburgse landsheer in deze periode tevens koning van Spanje was, werden deze gebieden ook wel de Koninklijke of Spaanse Nederlanden genoemd, ter onderscheiding van de Noordelijke Republiek der Verenigde Nederlanden. Geografisch gezien kunnen, naast de gebieden onder bewind van de Habsburgers, ook het prinsdom Luik en andere kleinere territoria tot de Zuidelijke Nederlanden gerekend worden. De Zuidelijke Nederlanden ontstonden als gevolg van de afscheiding door de Noordelijke Nederlanden bij de Acte van Verlatinghe van 1581. De facto werd de scheiding bewerkstelligd door de Val van Antwerpen vier jaar later. Bron: Wikipedia

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies