1 gerelateerd item gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
 
Jacques van Marken, 1845-1906
: R73097

Marken, Jacques van

Uit VerhalenWiki

Ga naar: navigatie, zoeken

Jacob Cornelis (Jacques) van Marken had in de 19e eeuw meerdere fabrieken in Delft. Hij was een sociaal bewogen ondernemer die heel vooruitstrevend was voor zijn tijd. Zo stelde hij als eerste in Nederland een ondernemingsraad in.

Jeugd

Van Marken is geboren in Dordrecht op 30 juli 1845. Vlak na zijn geboorte verhuist het gezin naar Amsterdam, waar Van Marken het gymnasium doet. Daarna gaat hij naar de Polytechnische School (de latere TU) in Delft. In 1867 studeert hij, als eerste in Nederland, af als technisch ingenieur.

Ambitieuze ondernemer

Vlak voor zijn afstuderen schrijft hij (Van Marken,[Levensidealen], 38):

“…Mogt ook ik nog eens in het een of ander vak iets presteeren! Dat is altijd eene illusie van mij geweest. Ik ben eigenlijk zoo vreeselijk ambiteux”.

En hij maakt zijn ambities waar. Hij is pas 24 jaar als hij in Delft de Nederlandse Gist-en Spiritusfabriek opricht (het latere Gist-Brocades, inmiddels opgegaan in DSM). In 1883 volgt de Nederlandsche Oliefabriek (NOF). De fabriek groeit later uit tot Calvé-Delft. In 1891 komen er nog twee bedrijven bij: de Lijm- en Gelatinefabriek en Van Markens Drukkerij. Dit kwartet vormt samen de Delftsche Nijverheid.

Nederlandse Gist-en Spiritusfabriek

Sociaal bewogen ondernemer

Van Marken is vooral bekend geworden door zijn zorg voor de arbeiders in zijn ondernemingen. Hij voert, samen met zijn vrouw Agneta van Marken-Matthes, een modern sociaal beleid. In 1870, een jaar na de opening van de Gistfabriek, schrijft hij aan zijn vader (Van Marken, [Levensidealen], 73):

“Het gaat ons best; ons leventje gaat kalm, maar niet werkeloos voorbij. Zondags gaan wij de gezinnen der werklieden bezoeken. Mijn vrouwtje kent ze allen en stemt geheel in met mijn plannen omtrent de moreele en materieele ontwikkeling van mijn personeel.”

Zo stelt Van Marken in 1878 als eerste in Nederland een ondernemingsraad in. Hij laat arbeiders delen in de resultaten van de onderneming en hij voert werktijdverkorting en vrije dagen in, lang voor deze wettelijk verplicht waren. Ook komt hij met een ziekenfonds, pensioenregeling en ongevallenverzekering. En hij richt een personeelsblad op om de band tussen arbeiders en onderneming verder te versterken.

Van Marken zorgt zelfs voor huisvesting van zijn personeel. Hij ontwikkelt een fabrieksdorp met 78 woningen, vlak achter de Gistfabriek. In juli 1884 gaat het eerste gezin wonen in dit Agnetapark, vernoemd naar zijn vrouw. Van Marken en zijn vrouw wonen er zelf ook, in villa Rust Roest. In 1980 wordt dit gebouw gesloopt. Negen jaar later is het Agnetapark een Rijksmonument. En in 2011 een beschermd stadsgezicht.

Zijn huwelijk en ontrouw

Van Marken leert tijdens zijn studie Agneta Matthes kennen. Net voordat de Gistfabriek opent, trouwt hij met haar. Wanneer Agneta weet dat hun huwelijk kinderloos zal blijven, besluit ze haar leven te wijden aan haar man en haar carrière. Ze vergezelt haar man elke dag naar de fabriek.

Jacques en zijn vrouw Agneta

Van Marken krijgt steeds meer gezondheidsklachten door zijn drukke bestaan. In 1886 gaat hij gedwongen naar een kuuroord in Frankrijk. Agneta blijft hier om de taken op de fabriek waar te nemen. Ze wordt gelijk onaangenaam verrast door een brief waarin ene Maria Eringaard vraagt waar haar kinderalimentatie blijft. Zo komt ze achter de jarenlange ontrouw van haar man. Uit zijn verhouding zijn vijf kinderen geboren, van wie er twee al jong waren overleden. Als Maria Eringaard in 1889 overlijdt, nemen Agneta en haar man de drie overgebleven kinderen op in hun gezin.

Overlijden

De gezondheidsklachten van Van Marken verergeren. Hij gebruikt aan het eind van zijn leven regelmatig morfine om zenuwpijnen te onderdrukken. In 1905 legt hij noodgedwongen zijn functies neer en overlijdt op 8 januari 1906 in de gemeente Hof van Delft.

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies