geen gerelateerde objecten/artikelen gevonden.

Martien en Toon de Wit

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

De Wit is het verborgen troetelkind van de Nederlandse designwereld. Terwijl Willem Gispen al decennia geleden ontdekt is, zijn leven en werk goed gedocumenteerd, de mooiste meubelen en lampen in de officiële designcollecties zijn opgenomen, daar leidt De Wit een bijna geheim bestaan. En dat is niet zo vreemd. Gispen is al vanaf de jaren twintig uitgegroeid tot de koning van het Nederlandse buismeubel. De Wit aan de andere kant, is het fabriekje van twee weinig bekende broers in Schiedam dat hoofdzakelijk aan de tussenhandel levert en nauwelijks de publiciteit zoekt. Misschien door de underdog positie krijgt De Wit de laatste jaren steeds meer aandacht van verzamelaars en handelaren in vintage meubilair. En in 2009 voor het eerst ook van een museum.

De broers De Wit

De twee broers Martien en Toon de Wit vestigen onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog hun kleine meubelfabriek in Schiedam. Het wordt toepasselijk Gebr. De Wit genoemd. Afkomstig uit Vlaardingen hebben de twee broers ieder een verschillende professionele belangstelling. Martien de Wit (1912-1985) volgt een opleiding tot scheepswerktuigkundige en gaat vervolgens enkele jaren naar zee. Toon de Wit (1909-1991) bezoekt de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen te Rotterdam (de huidige Willem de Kooning Academie) om daarna als sierkunstenaar en productontwerper aan de slag te gaan. Een cultureel getint beroep is in het gezin De Wit overigens niet zo bijzonder, want vader De Wit (die ook Toon heet) is werkzaam als meubelmaker. Diens zoon Toon treedt na zijn afstuderen, omstreeks 1931, in de voetsporen van zijn vader. Zeer waarschijnlijk heeft Toon daarna enige jaren gewerkt als ontwerper bij de EMS Stalen Meubelen in Overschie, waar onder andere kostbare moderne buismeubelen naar zijn ontwerp worden vervaardigd.

Het stalen buismeubel

Aan het ontwerp en de uitvoering van die kleine collectie meubelen van de EMS is de publieke ontvangst van het moderne stalen buismeubel goed te zien. Stalen buis is tot ver in de twintigste eeuw een weinig courant materiaal voor het vervaardigen van meubelen, die traditioneel uit hout en eventueel textiel worden vervaardigd. Hoewel in verschillende professionele omgevingen al in de negentiende eeuw stalen meubelen worden toegepast, zijn in het midden van de jaren twintig van de twintigste eeuw enkele jonge avant-garde architecten vast van plan stalen meubelen voor de huiskamer te ontwerpen. Hun ambitie om de dagelijkse woonomgeving radicaal te moderniseren gaat gepaard met de wens om producten voor de woning industrieel, daardoor goedkoop en voor iedereen bereikbaar te produceren. De Hongaarse ontwerper Marcel Breuer is de eerste die, in 1925, aan de Duitse ontwerpopleiding Bauhaus een modern avant-garde meubel uit gebogen buis bedenkt. Hij wordt onmiddellijk gevolgd door de Nederlandse architect Mart Stam en de Duitse architect Ludwig Mies van der Rohe die zogenaamde achterpootloze, stoelen ontwerpen. Deze transparante, uiterst technisch ogende meubelen krijgen ook in de Nederlandse pers zeer veel aandacht. Het zakelijke interieur met de ultramoderne meubelen, zoals krantenberichten dat toen noemen, worden bewonderd om hun radicaliteit en tegelijkertijd verguisd vanwege het gebrek aan traditionele verwijzingen en hun uitgesproken ongezellige karakter.

SMS de wit 1 215.jpg

Toonzaal Gebr. De Wit, rond 1960, Schiedam. Fotograaf onbekend.


EMS Stalen Meubelen in Overschie

In de jaren dertig zal het scherpe engagement van veel moderne ontwerpers spoedig slijten. De sociale ambitie om door middel van een industrieel geproduceerd technisch meubel het volkse interieur te moderniseren blijkt feitelijk mislukt. Een bekende fabriek als EMS gebruikt het bij velen bekend 26 Bulletin Stedelijk Museum Schiedam Juli – September 2009 27 beeld van moderne glimmend chroomstaal in combinatie met glanzend zwart of gekleurd lakwerk nu juist als uitgangspunt om moderne maar tegelijkertijd kostbare en luxe ogende meubelen te produceren. De producten worden dan ook verkocht bij vooraanstaande interieurzaken, als Bas van Pelt in Den Haag en Metz & Co te Amsterdam. Dergelijke bedrijven proberen in verfijning en exclusiviteit tegenwicht te bieden aan het massagoed van warenhuizen als Vroom & Dreesmann en de grote meubelbedrijven als H. Pander & Zn. Het is in deze periode dat showrooms met een divers aanbod van meubelen van verschillende fabrikanten als EMS, D3 of Geneer Molen, onder leiding van een interieurarchitect opgang doet. Dit gebeurt overigens vaak tot irritatie van de gevestigde ontwerpers en interieurzaken die gewoon zijn alles naar eigen ontwerp en fabricaat te leveren.

SMS de wit 1 055.jpg

Gebr. De Wit na de Tweede Wereldoorlog

Na een zelfstandige praktijk als meubelmaker en een dienstverband als ontwerper vindt Toon de Wit zijn broer Martien in de ambitie een eigen meubelfabriek te beginnen. Niet lang na het einde van de Tweede Wereldoorlog, in 1946, vinden zij in Schiedam aan de Hoofdstraat een geschikte locatie om een klein productiebedrijf van stalen buismeubelen te beginnen. Toon stapt in het bedrijf als ontwerper en Martien houdt zich bezig met technische productontwikkeling en fabricage. Schiedam is, net als grote delen van Nederland, weliswaar flink verarmd, maar heeft ten opzichte van het gebombardeerde Rotterdam nog veel mogelijkheden voor bedrijvigheid. Van begin af aan hebben de broers het plan om een fabriek te beginnen waar alle werkzaamheden worden verricht om stoelen en andere meubelen te produceren. Centraal staat de fabricage van meubelen van staal, zodat buigen en lassen belangrijke technieken zijn, aangevuld met lakken, stofferen en houtbewerken. Voor elke bewerking in het productieproces heeft het bedrijf mensen in dienst, en telt, met de administratie en verkoop meegerekend, gemiddeld ongeveer dertig werknemers. De ervaring van Toon de Wit is de belangrijkste drijfveer geweest om meubelen te produceren die weliswaar vervaardigd zijn uit stalen buis, maar die grotendeels gericht zijn op kantoren en andere professionele omgevingen. De broers De Wit voelen goed aan dat een technisch goed ontwikkeld product een grote kans van slagen heeft in het Nederland van de wederopbouw. De De Wits hebben gelijk. Ondanks de schaarste in materialen, in de eerste plaats van staal, nikkel en chroom, lukt het de kleine fabriek om vaste voet aan grond te krijgen in een nationale markt die veel concurrenten telt en gedomineerd wordt door Gispen.

Assortiment en productie van De Wit

De eenvoudige opzet van het bedrijf en de relatief bescheiden middelen waarmee de fabriek wordt gestart, laat ook het werkelijke karakter van het zo technisch ogend buismeubel zien. Hoewel het stalen buismeubel nog tot ver in de jaren dertig gepresenteerd wordt als een symbool van industriële moderniteit, weten de De Wits wel beter. Met slechts enkele gespecialiseerde krachten en bescheiden gereedschappen, die met de hand kunnen worden bediend, produceert De Wit een heel aardig assortiment van vooral stoelen. Het stalen buismeubel is in potentie het ideale product voor een beginnende ondernemer: makkelijk te maken en met een veelbelovende afzet in een land in opbouw. De productiemogelijkheden betekenen ook dat De Wit flexibel genoeg is om opdrachten van derden te aanvaarden. De concurrent Gispen wordt zo een opdrachtgever die in tijden van plotselinge grote vraag profijtelijk bediend kan worden met extra productie van Gispen modellen uiteraard. De Wit heeft goed door dat het oorspronkelijke vooruitstrevende karakter van het buismeubel voor de huiskamer zijn doel gemist heeft. Tegelijkertijd bereiken de producten van De Wit wel het gemoderniseerde kantoor. De firma boekt mooie orders voor belastingkantoren en bijvoorbeeld de Haagse Houtrusthallen en kan na verloop van tijd verhuizen naar een aansprekende locatie aan de Nieuwe Haven.

Het succes als het begin van het einde

Door het succes probeert De Wit het stalen meubel voor meer professionele toepassingen geschikt te maken. Succesvol is in ieder geval een leverantie aan de Rotterdamse Spido Rondvaart. Op beurzen en in de eigen toonzaal van De Wit in Schiedam zijn ook regelmatig luxueuze inrichtingen te zien, die opgebouwd zijn uit bijzondere modellen van het stalen meubel. De presentaties suggereren dat het De Wit-meubel een plaats verdient in het directiekantoor of de ontvangstruimte. Die bestemming heeft het fabricaat van De Wit echter maar zelden bereikt. Naast een klein assortiment tafels is en blijft de hoofdmoot van de productie bestaan uit utilitaire, zakelijke stoelen. De stoel kan De Wit leveren in enkele standaardtypen, in verschillende uitvoeringen, met of zonder armleggers en in een keur aan afwerkingen. Het succes van de stoelen blijkt tegelijkertijd ook een voorbode van het einde van de firma De Wit. De behoorlijke verkopen zijn een uiting van een steeds groeiende welvaart in Nederland. De grotere consumptie, de ruimere keuzemogelijkheden in allerlei producten, de doorbraak naar nieuwe sociale structuren en de veranderende opvattingen over werk in de jaren zestig wakkeren de vraag naar het sobere De Wit product niet aan. De broers De Wit kondigen halverwege de jaren zeventig hun pensionering aan en als eenmaal het afscheid van de drijvende motor van het kleine bedrijf bekend is, lijkt het einde bezegeld. Hoewel de broers nog pogingen doen het bedrijf te verkopen, wordt de fabricage en verkoop in 1977 beëindigd. De broers De Wit stoppen in de wetenschap dat ze zonder idealistische motieven, het oer-ideaal van het buismeubel hebben gerealiseerd: een goedkoop en modern massameubel.

bronvermelding

Stedelijk Museum Schiedam. Tentoonstelling: Fabriek van Stalen Meubelen, gebroeders De Wit, Schiedam. 6 september – 29 november 2009. Timo de Rijk.

Wikischiedam.jpg

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies