geen gerelateerde objecten/artikelen gevonden.

Jacobus, Schiedamse patriciër

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

Een Schiedamse patriciër

Zo rond een uur of acht wordt in Schiedam een man van stand, laten we hem Jacobus noemen, gewekt door een bediende. Jacobus is een man van 38, en, net zoals vele andere mannen in Schiedam werkzaam in de moutwijnindustrie. Maar in tegenstelling tot de meeste mannen, die als arbeider werken, is Jacobus eigenaar van een branderij. Jacobus woont in een statige woning aan de Tuinlaan waar veel vergelijkbare herenhuizen staan, die in hun vormgeving de welvaart van de eigenaren tot uitdrukking brengen.

Het ontbijt van Jacobus is van veel betere kwaliteit dan dat van een arbeider. Hij kan zich tarwebrood permitteren, pannenkoeken, suiker, en het gebruik van zuivelproducten zoals boter en kaas. Vlees en vis zijn betaalbaar voor de welgestelden en hetzelfde geldt voor wijn en bier. Soep vooraf en desserts tot slot van een diner zijn ook gewoon. Na het ontbijt begint de werkdag van Jacobus. Zijn eigen zaken dient hij vóór 12.00 uur te regelen. Iedere middag tussen 12.00 en 14.00 komen de branders en distillateurs naar de Korenbeurs om hun zaken te bespreken en handel te drijven.

De Korenbeurs, gebouwd in 1790, functioneert als trefpunt voor de zakenlui én als herensociëteit, waar men een borrel kan nuttigen tijdens het napraten over de gedane zaken, wanneer de werkdag er weer op zit.

Dat is ook iets waar de arbeidende klasse alleen van kan dromen: vrije tijd. In de negentiende eeuw kunnen mensen die er tijd en geld voor over hebben zwemmen, schieten, schaatsen, fietsen, cricket en voetbal (dat eind 19e eeuw nog een echte elitesport is). De bouw van het pand Musis Sacrum aan de Lange Haven in 1842 biedt de mogelijkheid tot het beoefenen en bevorderen van de kunsten en wetenschap.

De zaken in de moutwijnindustrie gaan goed voor Jacobus, en hij investeert kapitaal in huizen en stukken land in Schiedam. Er kan veel geld worden verdiend met de bouw en verhuur van arbeiderswoningen. Dergelijke bouw is goedkoop en levert een goed rendement. Jacobus profiteert van een stijgende conjunctuur in de economie. In 1873 wordt de Nederlandse economie getroffen door een landbouwcrisis, maar dit heeft geen gevolgen voor Schiedam. De landbouwcrisis gaat lang aan de stad voorbij, aangezien het grootste knelpunt in de crisis – het overspoelen van de Nederlandse graanmarkt door goedkoop graan uit de Verenigde Staten, zodat voedselprijzen kelderden en veel boeren werkeloos raakten – voor Schiedam niet nadelig is. Lage graanprijzen zijn positief voor de moutwijnindustrie, omdat graan een grondstof voor de moutwijn is.

Na 1883 gaan de zaken voor Jacobus achteruit. Hier is een aantal redenen voor. De belangrijkste is dat door de landbouwcrisis boeren overschakelen van het telen van graan naar winstgevender gewassen, en dan met name suikerbieten. Uit suikerbieten wordt vervolgens melasse gewonnen. Spiritus, de nieuwe grondstof voor jenever in plaats van moutwijn, wordt uit zowel graan als melasse gewonnen. Uit suikerbieten blijkt dit uiteindelijk goedkoper. Dit blijkt een doodsteek voor de Schiedamse moutwijnindustrie, die alcohol moet winnen uit graan. Omdat ze ook hun spoeling en gist niet meer af kunnen zetten, is het gedaan voor de meeste bedrijven aan het einde van de 19e eeuw, en daarmee voor mannen als Jacobus. Waar arbeiders hierdoor in enorme financiële problemen komen, hoeft Jacobus dankzij zijn kapitaal er geen hap minder om te eten.

Uit het leven van twee Schiedammers

Vanaf 1700 werd de visserij langzaam verdrongen door de moutwijnindustrie als belangrijkste bron van werkgelegenheid in Schiedam. Op het hoogtepunt, in 1883, waren 3500 Schiedammers afhankelijk van het gedistilleerd. Wel bestond er een groot sociaal contrast tussen de lagere en hogere klassen. Om dit contrast te illustreren de twee levensverhalen, waarbij in het eerste verhaal een arbeider gevolgd wordt, en in het tweede een eigenaar van een branderij.

Bronvermelding

Izi Travel Tour. Uit het leven van twee Schiedammers. Door Bart Wilkes.

Wikischiedam.jpg

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies