12 gerelateerde items gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
» Toon alle gerelateerde items uit de collecties van Erfgoed Delft

 
Interieur van de Nieuwe Kerk in Delft
: 105363
Interieur van de Oude Kerk van Delft
: 136741
Philemon en Baucis
: 102563
Vermeer : oorsprong en invloed : Fabritius, De Hoogh, De Witte
: R53448
: C1808
Vermeer : oorsprong en invloed : Fabritius, De Hoogh, De Witte
: R29625
Architectural painting in Delft
: R42388
Emanuel de Witte 1617 - 1692
: R63252
Schilderijenverzamelingen van het geslacht Slingelandt
: R68763
Luister van het orgel
: R76844

Witte de, Emanuel

Uit VerhalenWiki

Ga naar: navigatie, zoeken
De Oude Kerk te Delft (1650) door Emanuel de Witte

Emanuel de Witte de zoon, vader en echtgenoot

Emanuel de Witte (Manuel, de Witt, De Wit, de With, de Widt), geboren te Alkmaar omstreeks 1617, kunstschilder. Emanuel was een zoon van schoolmeester Pieter de Wit en Jacomyntje Marynus van der Beck. In 1636 trad Emanuel toe tot het Sint-Lucasgilde van Alkmaar, maar reeds drie jaar later vestigde hij zich in Rotterdam waar hij werkte van 1639 tot 1640. Hierna vinden we De Witte terug in Delft. Mogelijk was het de liefde die hem naar Delft bracht want op 4 oktober 1642 ging de schilder in ondertrouw met Geertgen Arents vande Velde met wie hij een jaar eerder reeds een kind gekregen had. Deze dochter werd Jaquemijntgen genoemd, naar de moeder van De Witte. Zij was niet het enige kind van dit paar dat in Delft geboren werd. In 1643 werd een kind van hen begraven en in 1646 werd dochter Lijsbeth geboren. Het gezin woonde in Delft in de Choorstraat, een straat waar meerdere kunstschilders woonden (Boda, Jordaens, Molijn, Rijpervelt...). Later huurde De Witte een woning aan de Nieuwe Langendijk.

Emanuel de Witte de schilder

Ook in Delft sloot De Witte zich aan bij het Sint-Lucasgilde. Naast schilder was Emanuel de Witte tekenaar. Schilderen deed hij met olieverf en hij schilderde een breed scala aan onderwerpen, zoals dorpsgezichten, genrevoorstellingen, havengezichten, historische onderwerpen, mythologie, portretten, landschappen, marines, enzovoort. Maar het meest gevierd werd hij door zijn kerkinterieurs. Vaak waren dit bestaande interieurs, soms ook niet. Emanuel leerde het vak van Evert van Aelst en bracht zelf de kneepjes van het vak weer over op Pieter van der Vin (Delft) en Hendrik van Streek (Amsterdam).
In 1650 veranderde Emanuel de Witte zijn manier van werken ingrijpend. Had hij zich eerst toegelegd op het schilderen van Bijbelse en mythologische onderwerpen, nu werden de kerkinterieurs onderwerp van zijn schilderkunst. En hoewel hij die nog nooit eerder op het doek vereeuwigd had, waren zijn kerkinterieurs van meet af aan ware meesterwerken. In tegenstelling tot Gerard Houckgeest schilderde De Witte tal van mensen in zijn kerkinterieurs.

Naar Amsterdam

In 1651 of 1652 vestigde De Witte zich in Amsterdam aan de N.Z. Voorburgwal, destijds Blommarkt geheten. Nadat zijn vrouw Geertgen in 1655 overleed vond Emanuel, nog datzelfde jaar, een nieuwe liefde in Lysbeth Lodewycx van der Plass(e). Zij gingen op 3 september 1655 in ondertrouw. (citaat Wikipedia: Lysbeth bleek een slechte invloed te hebben op zijn dochter Jacomijntje. De beide vrouwen werden in 1658 aangeklaagd wegens herhaaldelijke diefstal bij de buren. Het was hun gelukt om over de schutting, om via het dak of door een gat in de muur in de woning van een kapitein te komen. De zwangere Lysbeth werd te kaak gesteld en vervolgens voor zes jaar uit de stad verbannen; Jacomijntje werd voor een jaar opgesloten in het Spinhuis. Zijn vrouw die in een hutje buiten de Tweede St Antoniespoort leefde, liet in het jaar daarop hun kind in een schuilkerk dopen. Toen zij stierf in 1663 is ze plechtig de kerk ingedragen: op een zwarte baar met roef. Emanuel de Witte verkocht zijn meubels en kreeg onderdak in de Kloveniersdoelen, dankzij zijn contacten en invloedrijke afnemers.)

Geldnood

Emanuel de Witte verkeerde bij herhaling in geldnood. Deze problemen trachtte hij dan op te lossen door met zijn schilderijen af te betalen, zoals blijkt uit de twee onderstaande teksten uit resp. ONA-Rotterdam en Wikipedia:

Wouter van der Dussen, koopman van 31 jaar, en Johan van Oudewater (Jan van Ouwater), 40 jaar, waard in de herberg de Dubbele Sleutels, verklaren op verzoek van Emanuel de Wit uit Delft, dat toen zij 3 maanden geleden met ene Pieck, waard in de herberg de Toelast in Delft, op de Groote Marct bij het stadhuis aldaar waren, Pieck 100 gulden eiste van De Wit als winst bij het spelen. Volgens Oudewater zijn zij overeengekomen dat De Wit daarvoor 2 schilderijen met elk een waarde van 100 gulden zou maken. Pieck zou bij levering 50 gulden per schilderij aan De Wit betalen. Van der Dussen heeft later gehoord dat de heren een glas wijn op de goede afloop hebben gedronken.

(Met Pieck de waard uit de Toelast wordt de kunstschilder/waard Adam Pick bedoeld.)

Emanuel de Witte ging in 1660 een verbintenis aan met het echtpaar Joris de Wijse, een notaris, en Adriana van Heusden. Zij zouden de geniale schilder kost en inwoning verschaffen en jaarlijks achthonderd gulden uitbetalen, maar daarvoor al het werk van De Witte in handen krijgen. Natuurlijk moest hij haar ook schilderen. Toen hij in 1663 verhuisde nam hij echter vier schilderijen mee. In 1664 had hij een dergelijke schikking getroffen met Laurens Douey. In 1669 spande Adriana, middels haar nieuwe echtgenoot, een proces tegen De Witte aan om de vier schilderijen terug te krijgen.

Een triest einde

Volgens Arnold Houbraken zou Emanuel de Witte zelfmoord hebben gepleegd. Hij zou de huur niet meer hebben kunnen betalen. Bij zijn poging zich aan de leuning van de Korsjespoortbrug te verhangen moet het touw gebroken zijn. De Witte viel in het ijskoude water en stierf door verdrinking of onderkoeling. Doordat strenge vorst intrad werd zijn lichaam pas na de dooi (zo’n elf weken later) bij de Haarlemmersluis gevonden.

Handtekening Emanuel de Wit

Bronnen: Ecartico, Kalden, RKD, Wikipedia, DTB-Delft, ONA-Delft, Ach lieve tijd Delft nr.7, ONA-Rotterdam.

Uitleg gebruikte termen en afkortingen

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies